Słownik dowodu społecznego

A

AggregateRating

Typ danych strukturalnych Schema.org opisujący średnią ocenę i liczbę ocen produktu lub usługi. Poprawnie wdrożony może być podstawą do wyświetlania gwiazdek w wynikach wyszukiwania Google, o ile spełnia jego wytyczne.
Czytaj więcej

Ambasador marki

Osoba, która w dłuższym okresie reprezentuje markę i publicznie ją rekomenduje – twórca internetowy, ekspert, sportowiec albo lojalny klient. W odróżnieniu od jednorazowej kampanii z influencerem relacja ma charakter stały i zwykle obejmuje wyłączność branżową.
Czytaj więcej

Analiza sentymentu

Automatyczne rozpoznawanie emocjonalnego wydźwięku tekstu – pozytywnego, neutralnego lub negatywnego. Stosowana do analizy dużych zbiorów opinii i wzmianek o marce.
Czytaj więcej

Atrybucja

Sposób przypisywania zasługi za konwersję poszczególnym kanałom i punktom styku (reklamie, opinii, e-mailowi). Od wybranego modelu atrybucji zależy, jak oceniamy wpływ treści od klientów i rekomendacji na sprzedaż.
Czytaj więcej

B

Bestseller (etykieta)

Oznaczenie produktu jako najczęściej kupowanego w sklepie lub kategorii. Jest formą dowodu społecznego opartego na skali i powinno wynikać z rzeczywistych danych sprzedażowych za określony okres.
Czytaj więcej

Brand lift

Badanie, które mierzy przyrost świadomości, zapamiętania lub skłonności do zakupu marki w grupie wystawionej na kampanię w porównaniu z grupą kontrolną. Stosowane m.in. do oceny efektów współpracy z influencerami.
Czytaj więcej

C

Case study

Opis konkretnego przypadku wdrożenia lub badania, pokazujący sytuację wyjściową, działanie, wynik i wnioski. Wiarygodne case study zawiera dane przed i po, okres pomiaru oraz kontekst, który pozwala ocenić, czy wynik da się powtórzyć.
Czytaj więcej

Core Web Vitals

Zestaw wskaźników Google opisujących doświadczenie użytkownika na stronie – szybkość wyświetlenia głównej treści (LCP), responsywność na interakcje (INP) i stabilność układu (CLS). Ciężkie widżety opinii i karuzele mogą je pogarszać.
Czytaj więcej

CRO (optymalizacja konwersji)

Conversion Rate Optimization, czyli systematyczne zwiększanie odsetka odwiedzających, którzy wykonują pożądaną akcję. Elementy dowodu społecznego – opinie, logotypy, liczby – należą do najczęściej testowanych obszarów CRO.
Czytaj więcej

CSAT

Customer Satisfaction Score – wskaźnik zadowolenia klienta z konkretnej interakcji, zwykle mierzony pytaniem o ocenę w skali od 1 do 5. W przeciwieństwie do NPS dotyczy pojedynczego doświadczenia, a nie skłonności do polecania.
Czytaj więcej

D

Dark patterns

Manipulacyjne wzorce projektowe, które skłaniają użytkownika do decyzji niezgodnych z jego interesem, np. fałszywe liczniki oglądających, sztuczna presja czasu czy ukryte koszty. Są przedmiotem regulacji UE i działań organów ochrony konsumentów.
Czytaj więcej

Dowód społeczny

Mechanizm psychologiczny, w którym w sytuacji niepewności ludzie kierują się zachowaniem i opiniami innych. W marketingu przybiera formę opinii, ocen, rekomendacji, liczby klientów, logotypów i certyfikatów. Termin spopularyzował Robert Cialdini.
Czytaj więcej

DSA (akt o usługach cyfrowych)

Rozporządzenie Unii Europejskiej o jednolitym rynku usług cyfrowych, które nakłada na platformy internetowe obowiązki m.in. w zakresie zgłaszania i usuwania nielegalnych treści, przejrzystości moderacji i ochrony użytkowników. Dotyczy także serwisów publikujących opinie.
Czytaj więcej

Dyrektywa Omnibus

Unijna dyrektywa 2019/2161 modernizująca prawo konsumenckie. W Polsce od 1 stycznia 2023 r. wymaga m.in. informowania, czy i jak sprzedawca weryfikuje, że opinie pochodzą od kupujących, oraz zakazuje publikowania fałszywych opinii.
Czytaj więcej

E

Efekt autorytetu

Tendencja do przypisywania większej wiarygodności opiniom osób postrzeganych jako eksperci lub osoby o wysokim statusie. Stanowi podstawę rekomendacji ekspertów w marketingu, ale łatwo przechodzi w nadużycie.
Czytaj więcej

Efekt stada (herding)

Skłonność do naśladowania wyborów większości, zwłaszcza gdy brakuje własnej informacji. W e-commerce widać go w rankingach popularności i ocenach – wczesne pozytywne głosy zwiększają szansę na kolejne.
Czytaj więcej

Employee advocacy

Działania, w których pracownicy dobrowolnie dzielą się treściami o firmie w swoich kanałach, np. na LinkedIn. Wzmacniają dowód społeczny, bo komunikat pochodzi od konkretnych ludzi, a nie od marki.
Czytaj więcej

E-E-A-T

Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness – kryteria doświadczenia, wiedzy, autorytetu i wiarygodności, którymi Google opisuje jakość treści w wytycznych dla oceniających. W praktyce oznaczają m.in. przejrzyste autorstwo, konkret i rzetelne dane.
Czytaj więcej

F

Fałszywa opinia

Recenzja, która nie odzwierciedla rzeczywistego doświadczenia klienta – napisana przez firmę, kupiona, wygenerowana automatycznie lub wystawiona przez osobę, która nie korzystała z produktu. W Polsce zamieszczanie i zlecanie takich opinii jest zakazane.
Czytaj więcej

FOMO

Fear of missing out, czyli lęk przed tym, że coś nas ominie. W marketingu wywoływany komunikatami o ograniczonej dostępności lub popularności. Uczciwie użyty informuje, nadużyty staje się nieuczciwą praktyką rynkową.
Czytaj więcej

Fragmenty rozszerzone (rich results)

Wzbogacone wyniki wyszukiwania Google, np. z gwiazdkami ocen, ceną czy FAQ, generowane na podstawie danych strukturalnych. Nie są gwarantowane – Google decyduje, kiedy je wyświetlić.
Czytaj więcej

G

GEO (optymalizacja pod wyszukiwarki generatywne)

Generative Engine Optimization – działania zwiększające szansę, że marka lub treść zostanie przywołana w odpowiedziach systemów AI, takich jak ChatGPT, Gemini czy Perplexity. Opinie i wzmianki w zewnętrznych serwisach są dla nich ważnym sygnałem.
Czytaj więcej

Greenwashing

Wprowadzające w błąd przedstawianie produktów lub firm jako bardziej przyjaznych środowisku, niż są w rzeczywistości, np. przez ogólnikowe hasła ekologiczne lub nieuprawnione etykiety. Prawo UE wprowadza w tym zakresie nowe zakazy.
Czytaj więcej

H

Heurystyka

Uproszczona reguła podejmowania decyzji, która pozwala szybko wybrać bez pełnej analizy. Dowód społeczny jest jedną z najpowszechniejszych heurystyk zakupowych – „skoro inni wybrali, to pewnie dobre”.
Czytaj więcej

Hook

Początek materiału wideo, zwykle pierwsze 1–3 sekundy, którego zadaniem jest zatrzymać przewijanie i skłonić widza do obejrzenia dalszej części. W reklamach UGC to element o największym wpływie na wynik.
Czytaj więcej

I

Influencer

Twórca internetowy, który dzięki zaufaniu odbiorców może wpływać na ich decyzje. Współpraca reklamowa z influencerem musi być w Polsce wyraźnie oznaczona, zgodnie z rekomendacjami UOKiK.
Czytaj więcej

Istotność statystyczna

Miara tego, jak mało prawdopodobne jest, że obserwowana różnica między wariantami testu powstała przypadkiem. Najczęściej przyjmuje się poziom 95%, ale sama istotność nie mówi jeszcze, czy efekt jest duży i opłacalny.
Czytaj więcej

J

JSON-LD

Format zapisu danych strukturalnych zalecany przez Google, umieszczany w kodzie strony w znaczniku script. Służy m.in. do opisywania opinii, ocen, produktów, artykułów i FAQ.
Czytaj więcej

K

Konformizm

Dostosowanie własnych opinii lub zachowań do grupy. Klasyczne eksperymenty Solomona Ascha pokazały, że wiele osób przynajmniej raz zgadza się z oczywiście błędną odpowiedzią większości.
Czytaj więcej

Konwersja

Wykonanie przez użytkownika pożądanej akcji – zakupu, rejestracji, wysłania formularza. Współczynnik konwersji to odsetek sesji lub użytkowników, którzy tę akcję wykonali.
Czytaj więcej

Kryptoreklama

Reklama ukryta pod postacią treści niezależnej – recenzji, artykułu czy posta – bez wyraźnego oznaczenia współpracy. W Polsce jest nieuczciwą praktyką rynkową, za którą UOKiK nakłada kary zarówno na marki, jak i na twórców.
Czytaj więcej

L

Landing page

Strona docelowa kampanii zaprojektowana pod jedną konkretną akcję. Elementy zaufania – opinie, logotypy, liczby – umieszcza się na niej blisko wezwania do działania.
Czytaj więcej

Live shopping

Sprzedaż podczas transmisji na żywo, w której prowadzący prezentuje produkty, a widzowie mogą je kupić bez wychodzenia z transmisji. Liczba widzów i komentarze w czasie rzeczywistym działają jako dowód społeczny.
Czytaj więcej

Logo wall

Sekcja strony z logotypami klientów lub partnerów, często opisana jako „Zaufali nam”. Działa jako szybki sygnał skali i wiarygodności, zwłaszcza w B2B i SaaS.
Czytaj więcej

M

Mądrość tłumu

Przekonanie, że wybory wielu osób są dobrym wskaźnikiem jakości. W marketingu wyraża się liczbą klientów, zamówień, pobrań czy sortowaniem według popularności.
Czytaj więcej

Mikroinfluencer

Twórca o średniej, zwykle kilkunasto- lub kilkudziesięciotysięcznej społeczności, często wyspecjalizowany tematycznie. Ma mniejszy zasięg niż duże konta, ale zwykle bliższą relację z odbiorcami.
Czytaj więcej

Moderacja treści

Proces sprawdzania i filtrowania treści publikowanych przez użytkowników – opinii, zdjęć, komentarzy – pod kątem spamu, treści bezprawnych i zgodności z regulaminem. Nie może polegać na ukrywaniu niewygodnych, ale prawdziwych opinii.
Czytaj więcej

N

Nanoinfluencer

Twórca o niewielkiej, zwykle kilkutysięcznej społeczności, często lokalnej lub niszowej. Rekomendacje takich osób bywają postrzegane jako bardziej autentyczne, bliższe rekomendacji znajomego.
Czytaj więcej

Norma społeczna

Przekonanie o tym, jak zachowuje się większość (norma opisowa) lub jak należy się zachowywać (norma nakazowa). Komunikaty odwołujące się do norm opisowych są jednym z najlepiej przebadanych zastosowań dowodu społecznego.
Czytaj więcej

NPS (Net Promoter Score)

Wskaźnik skłonności klientów do polecania firmy, liczony jako różnica między odsetkiem promotorów (oceny 9–10) a krytyków (0–6) w odpowiedzi na pytanie o prawdopodobieństwo polecenia w skali 0–10.
Czytaj więcej

O

Ocena sprzedawcy

Zbiorcza ocena sklepu (nie produktu) wyświetlana m.in. w reklamach i bezpłatnych wynikach Zakupów Google. Powstaje na podstawie opinii z różnych źródeł zebranych w określonym czasie.
Czytaj więcej

Opinia zweryfikowana

Recenzja, której autor został potwierdzony jako osoba, która rzeczywiście kupiła produkt lub skorzystała z usługi, np. dzięki unikalnemu linkowi przypisanemu do zamówienia. Sam deklaratywny checkbox nie jest skuteczną weryfikacją.
Czytaj więcej

P

Pasek zaufania (trust bar)

Wąski pas na stronie z najważniejszymi sygnałami zaufania – metodami płatności, czasem dostawy, gwarancją zwrotu, oceną sklepu. Zwykle umieszczany pod nagłówkiem lub przy koszyku.
Czytaj więcej

Pluralistyczna ignorancja

Sytuacja, w której większość członków grupy prywatnie odrzuca jakąś normę, ale błędnie zakłada, że inni ją akceptują – i dlatego się jej podporządkowuje. Pokazuje, że tłum może się mylić.
Czytaj więcej

Profil Firmy w Google

Bezpłatna wizytówka firmy w wyszukiwarce i Mapach Google (wcześniej Google Moja Firma), zawierająca dane kontaktowe, godziny otwarcia, zdjęcia i opinie klientów. Opinie są jednym z czynników widoczności w wynikach lokalnych.
Czytaj więcej

Program poleceń

Mechanizm, w którym obecni klienci polecają firmę znajomym i otrzymują za to korzyść. Wykorzystuje najsilniejszą formę dowodu społecznego – rekomendację osoby z bliskiego otoczenia.
Czytaj więcej

R

Reaktancja

Opór psychologiczny pojawiający się, gdy człowiek czuje, że ktoś ogranicza jego swobodę wyboru. Zbyt nachalne komunikaty typu „wszyscy już kupili” mogą wywołać efekt odwrotny do zamierzonego.
Czytaj więcej

Rekomendacja

Polecenie produktu lub usługi przez osobę trzecią – eksperta, znaną osobę, klienta lub znajomego. Siła rekomendacji zależy od wiarygodności polecającego i jego podobieństwa do odbiorcy.
Czytaj więcej

Review bombing

Zmasowany napływ negatywnych opinii w krótkim czasie, często niezwiązany z rzeczywistym doświadczeniem z produktem, lecz z kontrowersją, akcją w mediach społecznościowych lub działaniem konkurencji.
Czytaj więcej

Review gating

Praktyka filtrowania klientów przed prośbą o publiczną opinię – zapraszanie do recenzji tylko tych, którzy zadeklarowali zadowolenie. Zabroniona przez zasady Google i ryzykowna z punktu widzenia prawa konsumenckiego.
Czytaj więcej

S

Schema.org

Wspólny słownik danych strukturalnych rozwijany przez wyszukiwarki. Pozwala opisać w kodzie strony m.in. produkty, opinie, oceny, organizacje i artykuły w sposób zrozumiały dla wyszukiwarek i systemów AI.
Czytaj więcej

Shoppable feed

Galeria zdjęć lub filmów, najczęściej od klientów, w której elementy są połączone z kartami produktów. Pozwala przejść od inspiracji do zakupu jednym kliknięciem.
Czytaj więcej

Social commerce

Sprzedaż prowadzona bezpośrednio w mediach społecznościowych, np. w TikTok Shop czy sklepach na Instagramie, gdzie treści twórców i komentarze użytkowników są częścią ścieżki zakupowej.
Czytaj więcej

Social proof

Angielski odpowiednik terminu „dowód społeczny”. W marketingu oznacza wszystkie sygnały pokazujące, że inni ludzie wybrali, sprawdzili lub polecają dany produkt, usługę albo firmę.
Czytaj więcej

Spark Ads

Format reklamowy TikToka, który pozwala promować istniejący post twórcy lub marki z zachowaniem jego profilu, polubień i komentarzy. Odpowiednikiem w ekosystemie Meta są reklamy partnerskie.
Czytaj więcej

T

Testimonial

Wypowiedź klienta o firmie lub produkcie publikowana przez markę, często z imieniem, zdjęciem i stanowiskiem autora. Najlepsze testimoniale zawierają konkretny problem, rozwiązanie i efekt.
Czytaj więcej

Test A/B

Eksperyment, w którym ruch na stronie dzieli się losowo między dwie wersje elementu (np. z opiniami nad przyciskiem i bez nich), a następnie porównuje wskaźnik konwersji. Wynik ma sens dopiero przy odpowiedniej liczbie obserwacji i stałym okresie testu.
Czytaj więcej

Thought leadership

Budowanie pozycji eksperta przez publikowanie oryginalnych analiz, opinii i prognoz. Gdy robi to przedstawiciel firmy, wiarygodność eksperta przenosi się na markę.
Czytaj więcej

U

UGC

User-generated content, czyli treści tworzone przez klientów i użytkowników – opinie, zdjęcia, filmy, posty, pytania i odpowiedzi. Uchodzą za bardziej autentyczne niż materiały przygotowane przez markę.
Czytaj więcej

UGC creator

Twórca, który na zlecenie marki nagrywa materiały w stylu treści od klientów – recenzje, unboxingi, demonstracje – zwykle do wykorzystania w reklamach na kontach marki, a nie na własnym profilu.
Czytaj więcej

UOKiK

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – polski organ, który m.in. ściga nieuczciwe praktyki rynkowe, w tym fałszywe opinie i nieoznaczone reklamy influencerów. Może nakładać kary do 10% obrotu przedsiębiorcy.
Czytaj więcej

W

Whitelisting

Udzielenie marce dostępu do promowania treści z konta twórcy, tak aby reklama wyświetlała się pod jego nazwą. Wymaga zgody twórcy i jasnych zapisów w umowie co do czasu i zakresu wykorzystania.
Czytaj więcej

Widżet opinii

Osadzany na stronie moduł wyświetlający oceny i recenzje z platformy opinii lub z Google. Ułatwia pokazanie dowodu społecznego, ale może spowalniać stronę i nie zawsze przekazuje treść opinii wyszukiwarkom.
Czytaj więcej

Wynik przed i po

Zestawienie wartości wskaźnika przed zmianą i po niej, w porównywalnych okresach. To minimum, bez którego case study nie pozwala ocenić efektu wdrożenia.
Czytaj więcej

Z

Zgoda na wykorzystanie wizerunku

Zezwolenie osoby na rozpowszechnianie jej wizerunku, wymagane co do zasady przez prawo autorskie, np. przy publikacji zdjęcia klienta w testimonialu lub reklamie. Powinna określać zakres, pola i czas wykorzystania.
Czytaj więcej

Znak jakości

Oznaczenie przyznawane przez niezależny podmiot po spełnieniu określonych kryteriów, np. certyfikat sklepu, ekoetykieta czy znak bezpieczeństwa. Jego wartość zależy od rzetelności i jawności kryteriów przyznawania.
Czytaj więcej